تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوران جنگ تحمیلی بر اساس نظریه انتقادی روابط بین‌الملل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یزد

2 کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل. دانشگاه یزد

چکیده

این مقاله درصدد واکاوی سیاست خارجی جمهوری اسلامی در دوران جنگ تحمیلی است. یکی از نظریه­هایی که در تلاش است تا چگونگی کارکرد نظام بین­الملل و هنجارهای حاکم بر آن و چگونگی تغییر نظم موجود و رسیدن به نظم مطلوب را توضیح دهد، نظریه انتقادی روابط بین­الملل است. به نظر می­رسد با توجه به رویکرد تجدیدطلبانه و استکبارستیزی سیاست خارجی جمهوری اسلامی، نظریه انتقادی روابط بین­الملل قادر به تبیین سیاست خارجی در این سالها باشد. با توجه به همسویی اصول و مفاهیم سیاست خارجی در دوران جنگ تحمیلی ایران و نظریه انتقادی روابط بین­الملل، این مقاله نشاندهنده ماهیت انتقادی سیاست خارجی ایران در این دوران است. در واقع سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در سالهای جنگ تحمیلی امکان تحلیل با نظریه انتقادی روابط بین­­­الملل را دارد.

کلیدواژه‌ها


آﻗﺎﯾﯽ، ﺳﯿﺪداود (۱۳۸۵). ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﯽ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان در دوران ﺟﻨﮓ ﻫﺸﺖ ﺳﺎﻟﻪ، ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺟﺎﯾﮕﺎه ﺟﺎﻣﻌﻪ اروﭘﺎﯾﯽ در اﯾﻦ ﺳﯿﺎﺳﺖ. ﻣﺠﻠﻪ داﻧﺸﮑﺪه ﺣﻘﻮق و ﻋﻠﻮم ﺳﯿﺎﺳﯽ. ش 73: ۳۴ ـ ۱.

ازغندی، علیرضا؛ سرمدی، حمید (۱۳۹۵). ﺟﻨﮓ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ و ﺗﺄﺛﯿﺮ آن ﺑﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮔﻔﺘﻤﺎن ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﯽ  اﯾﺮان از آرﻣﺎﻧﮕﺮاﯾﯽ دﻫﻪ اول ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮕﺮاﯾﯽ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻣﺤﻮر دﻫﻪ دوم اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﯽ. ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻠﻞ. دوره اول. ش 10: ۱۱ ـ ۶.

ازغندی، علیرضا (۱۳۸۱). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر قومس.

ازغندی، علیرضا (۱۳۸۲). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات قومس.

امیدوار، احمد؛ یکتا، حسین (۱۳۷۹). امام خمینی و انقلاب اسلامی (روایتی جهانی). تهران: انتشارات سازمان عقیدتی سیاسی ناجا.

باتامور، تام (۱۳۷۰). مکتب فرانکفورت. ترجمه حسینعلی نوذری. تهران: نی.

باتامو، تام (۱۳۷۵). مکتب فرانکفورت. ترجمه حسینعلی نوذری. تهران: نشر نی.

بخشایشی اردستانی، احمد (۱۳۷۹). اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. چ دوم. تهران: انتشارات آوای نور.

پارسانیا، حمید (۱۳۷۶). پژوهشی در انقلاب اسلامی. تهران: دفتر نشر معارف.

تاجیک، محمدرضا؛ دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (۱۳۸۲). الگوهای صدور انقلاب در گفتمانهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. راهبرد. ش 27: ۸۰ ـ ۶۱.

جعفری، علی­اکبر؛ ذوالفقاری، وحید (۱۳۹۱). اندیشه‌ها و راهبردهای اِعمالی امام­خمینی (ره) در نظام بین‌الملل. فصلنامه سیاست خارجی. س 26. ش 2: ۳۴۴ ـ ۳۴۵.

خرازی، کمال (۱۳۷۴). ارزﯾﺎﺑﯽ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان از ﺗﺤﻮﻻت ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ سیاست خارجی. س 9. ش 3: ۱۸۷ ـ ۱۵۵.

[امام] خمینی، روح­الله (1386). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام­خمینی(ره).

[امام] خمینی، روح­الله (1376). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام­خمینی(ره).

دانش، حسین (۱۳۹۳). دولت موقت. پژوهه فرهنگ علوم انسانی اسلامی. آبان 1393: ۳ ـ ۱.

دهشیری، محمدرضا (۱۳۸۰). چرخه آرمان­گرایی و واقع­گرایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه سیاست خارجی. دوره 15. ش 2: ۳۹۷ ـ ۳۶۹.

دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (۱۳۸۷). سیاست خارجی رهایی بخش: نظریه انتقادی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه سیاست خارجی. س 22. ش 2: ۳۲۸ ـ ۳۰۲.

دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (۱۳۸۷). نظریه انتقادی چارچوبی برای تحلیل سیاست خارجی. پژوهش نامه علوم سیاسی. س 3. ش 2: ۱۶۱ ـ ۱۲۵.

دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (۱۳۸۸). گفتمان عدالت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. معرفت سیاسی. س 1. ش 1: ۱۵۷ ـ ۱۹۳.

دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (۱۳۸۹). ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﺑﺮ ﻧﻈﺮﻳﻪﻫﺎی رواﺑﻂ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻞ. فصلنامه ﻋﻠﻤﻲ­ـ ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﻲ. س 7. ش 20: ۴۰ ـ ۱۱.

رسولی ثانی­آبادی، الهام (۱۳۹۵). واکاوری انقلاب اسلامی ایران در پرتو نظریه انتقادی روابط بین­الملل. پژوهشنامه انقلاب اسلامی. س 6. ش ۲۱: ۶۹ ـ ۸۶.

رضایی، علیرضا (۱۳۸۱). پیامدهای انقلاب اسلامی ایران و دگرگونی سیاست خارجی ایالات متحده امریکا در منطقه خلیج­فارس. پایان­نامه کارشناسی ارشد روابط بین­الملل. دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. 

رضائی، علیرضا (۱۳۸۷). تبیین دوره­های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر تئوری­های روابط بین‌الملل. فصلنامه راهبرد. س 16. ش 48: ۱۰۰ ـ ۸۳.

رضائی، علیرضا (۱۳۸۸). تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در پرتو نظریه­های روابط بین­الملل. فصلنامه پژوهشی راهبرد یاس. ش 17: ۲۸۸-۲۶۰.

روزنامه اطلاعات. ۱/۷/۱۳۵۹.

روزنامه اطلاعات. ۲/۷/۱۳۵۹.

روزنامه اطلاعات. ۱۵/۴/۱۳۶۰.

رمضانی، روح­الله (۱۳۸۴). چارچوبـی تحلیلی برای بررسی سیاسـت خارجی جمهوری اسلامی ایران.                    چ چهارم. ترجمه علیرضا طیب. تهران: نشر نی.

رمضانی، روح­الله (۱۳۸۶). چارچوبـی تحلیلی برای بررسی سیاسـت خارجی جمهوری اسلامی ایران. چ پنجم. ترجمه علیرضا طیب. تهران: نشر نی.

رمضانی، روح­الله (۱۳۸۶). چارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. ترجمه علیرضا طیب. تهرانی: نشر نی. 

صحیفه امام خمینی(ره) (1378). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

قربانی شیخ نشین، ارسلان؛ محمودی­کیا، محمد (۱۳۹۶). بررسی مفهوم رهایی بخشی از نظر امام خمینی(س) و نظریه انتقادی روابط بین­الملل. پژوهشنامه متین. س 19. ش 74: ۱۲۷ ـ ۱۰۱.

کریمی، غلامرضا (۱۳۸۵). جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای بین­المللی. فصلنامه علوم سیاسی. ش 36: ۱۵۰ ـ ۱۲۵.

لینکلیتر، اندرو (۱۳۸۶). مرحله بعدی در نظریه روابط بین­الملل از دیدگاه نظریه انتقادی در اندرو لینکلیتر، نو واقع­گرایی، نظریه انتقادی و مکتب برسازی. ترجمه علیرضا طیب. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی.

مجرد، محسن (۱۳۸۶). تأثیر انقلاب اسلامی بر سیاست بین­الملل. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

محمدی، منوچهر (۱۳۸۹). آینده نظام بین­الملل و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات وزارت خارجه.

مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام­خمینی (۱۳۹۲). عملکرد سازمانهای بین­المللی در قبال جنگ ایران و عراق با تأکید بر بیانات امام­خمینی(ره) دسترسی در:                     http://www.imam-khomeini.ir/fa/k1

مشیرزاده، حمیرا (۱۳۹۴). تحول در نظریه­های روابط بین­الملل. چ دهم. تهران: انتشارات سمت. 

مهدی­زاده، اکبر (۱۳۸۱). مبانی فکری و نظری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوران جنگ. فصلنامه نگین ایران. ش 2: ۶۴ ـ ۵۳.

نوذری، حسینعلی (۱۳۸۹). نظریة انتقادی مکتب فرانکفورت در علوم انسانی و اجتماعی. چ سوم. تهران: نشر آگاه.

نوروزی، حسین (۱۳۸۹). نگاهی به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. چ دوم. تهران: وزارت امور خارجه.