ایران و نظم نوین جهانی پس از جنگ اوکراین: فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی

نوع مقاله : سیاست خارجی ایران

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی ، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران.

2 گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

 جنگ اوکراین به‌مثابه نقطه‌عطفی در تحول نظم بین‌الملل، با تشدید آنارشی ساختاری و گذار به سمت چندقطبی‌گرایی، فرصت‌ها و چالش‌های راهبردی عمیقی برای ایران به‌وجود آورده است. این مقاله با بهره‌گیری از چارچوب نظری واقع‌گرایی و نئورئالیسم ساختاری به واکاوی این مسئله می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از یک سو، این نظم نوین از طریق بحران انرژی جهانی، فرصتی بی‌بدیل برای ایران به‌عنوان دارنده منابع عظیم نفت و گاز فراهم کرده تا نقش خود را در تأمین امنیت انرژی جهان ارتقاء دهد و با تقویت اتحادهای راهبردی با قدرت‌های شرقی، به‌ویژه چین و روسیه، موازنه‌قدرتی در برابر فشارهای غرب ایجاد نماید. همچنین، فضای چندقطبی جدید امکان مانور دیپلماتیک گسترده‌تر و خروج از انزوا را برای ایران فراهم ساخته است. از سوی دیگر، تداوم تحریم‌های فلج‌کننده، تشدید رقابت‌های منطقه‌ای با بازیگرانی چون عربستان سعودی و اسرائیل، خطر وابستگی به بلوک‌های قدرت شرقی، و ضرورت انجام اصلاحات داخلی برای افزایش تاب‌آوری ملی، چالش‌های عمده پیش‌روی ایران هستند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که موفقیت ایران در این نظم نوین، منوط به اتخاذ یک راهبرد عمل‌گرایانه و چندبعدی است که بر حداکثرسازی منافع ملی، افزایش توانمندی‌های نسبی در عرصه‌های اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک، و در عین حال حفظ استقلال عمل و پرهیز از وابستگی مفرط به هر یک از بلوک‌های قدرت جهانی تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Iran and the New Global Order After the Ukraine War: Strategic Opportunities and Challenges

نویسندگان [English]

  • Ali Mohammad sharifi 1
  • Pezhman Elhami taleshmikaeil 2
1 Assistant Professor of Political Science, Department of Political Science, Faculty of Law and Social Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran.
2 Department of Law and Political Science, Faculty of Humanities, Payam Noor University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The war in Ukraine, as a pivotal turning point in the evolution of the international order, has intensified structural anarchy and accelerated the shift towards multipolarity, presenting Iran with profound strategic opportunities and challenges. This article employs the theoretical frameworks of Realism and Structural Neorealism to analyze this issue. The research findings indicate that on one hand, this new order—particularly through the global energy crisis—has created a unique opportunity for Iran, as a holder of vast oil and gas resources, to enhance its role in global energy security. By strengthening strategic alliances with Eastern powers, notably China and Russia, Iran can create a balance of power against Western pressure. Furthermore, the new multipolar landscape provides the possibility for broader diplomatic maneuverability and an escape from isolation for Iran. On the other hand, persistent crippling sanctions, intensified regional rivalries with actors such as Saudi Arabia and Israel, the risk of over-dependence on Eastern power blocs, and the necessity for internal reforms to increase national resilience constitute major challenges for Iran. This research concludes that Iran's success in this new order is contingent upon adopting a pragmatic and multidimensional strategy. This strategy must emphasize the maximization of national interests, the enhancement of relative capabilities in economic, military, and diplomatic spheres, while simultaneously maintaining strategic autonomy and avoiding excessive dependence on any single global power bloc. Navigating this complex landscape requires astute diplomacy to leverage emerging opportunities while mitigating inherent risks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foreign policy
  • Global order
  • Iran
  • Realism
  • Ukraine war

مراجع

Buzan, B., & Wæver, O. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security. Cambridge University Press.            
Dehghani Firouzabadi, S. J., & Dehshiri, M. R. (2022). China's economic strategy in hegemonic competition with the United States in the Middle East. Quarterly Journal of Strategic Defense, 29(1), 83–105. [In Persian]
Dehshiri, M. (2022) Iran’s Economic Strategy in the New Global Order. International Relations Journal, 20(4), 55-74. [In Persian]
Dehshiri, M. R. (2022). Iran's economic strategy in the new world order. Journal of International Relations, 20(4), 55–74. [In Persian]
Duchêne, A. (2024). Strategic Alliances in a Polarized World: Iran's Engagement with China and Russia. Global Strategy Journal, 28(2), 23-41.
Fulton, J. (2022). The Global Impact of the Ukraine Conflict on Energy Security. Brookings Institution.
Glaser, C. (2010). Rational Theory of International Politics: The Logic of Competition and Cooperation. Princeton University Press.
Glaser, C. L. (2021). Realism and the Transformation of the Global System. International Security, 45(3), 55–90.
Graham, T. (2023) China and Russia’s Growing Partnership with Iran: Implications for the Middle East. Foreign Policy Review, 33(1), 12-28.
Haji-Mineh, N., & Dehshiri, M. (2022). Economic Strategy of China in the Hegemonic Competition with the United States in the Middle East. Strategic Defense Quarterly, 29(1), 83-105. [In Persian]
Keohane, R. O. (1984). After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy. Princeton University Press.
Khanjani, M., & Kargar, B. (2022). The role of population in national power production and the enhancement of national authority. State Studies of Contemporary Iran, 4(8), 35-54. [In Persian]
Krasner, S. D. (2023). Geostrategic Realignments: Iran, China, and Russia in a Post-Ukraine World. International Security Journal, 48(4), 110-134.
Liu, F., & Wang, S. (2024). Russia-China-Iran Cooperation in a Changing Global Order: Post-Ukraine Dynamics. Asian Geopolitical Review, 20(1), 33-49.
Mearsheimer, J. J. (2021). The Tragedy of Great Power Politics. W.W. Norton & Company.
Mearsheimer, J. J. (2022). The Ukraine Crisis and the West's Global Strategy. Foreign Affairs.
Norouzi, M., & Nazifi Naeini, N. (2022). Ethnic divide, institutionalized paradigms, and the puzzle of sustainable peace in Afghanistan. State Studies of Contemporary Iran, 4(8), 43-65. [In Persian]
Nourmohammadi, H. (2023). Geopolitical changes and Iran's foreign policy: The impact of the Ukraine war. Quarterly Journal of World Politics, 13(2), 29–50. [In Persian]
Nourmohammadi, H. (2023). Geopolitical Shifts and Iran’s Foreign Policy: The Impact of the Ukraine War. Global Politics Quarterly, 13(2), 29-50. [In Persian]
Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. New York: PublicAffairs.
Shakiba, M. H., & Nourmohammadi, H. (2023). Examining the impact of Sino-American geopolitical competition on Iran's national security (2010-2022). Quarterly Journal of World Politics, 13(2), 29–50. [In Persian]
Shakiba, M. H., & Nourmohammadi, H. (2023). Examining the Impact of Sino-American Geopolitical Competition on Iran's National Security (2010–2022). Global Politics Quarterly, 13(2), 29-50. [In Persian]
Shiroudi, M., & Makaremipour, M. (2023). Scenario of future challenges facing the Islamic Revolution. State Studies of Contemporary Iran, 3(9), 43-65. [In Persian]
Shurman, L., & Kim, J. (2023). The Strategic Implications of the Ukraine War for the Middle East. Strategic Studies Quarterly, 17(2), 112–134.
Sun, Y., & Glaser, B. S. (2024). Russia-China-Iran Cooperation in a Changing Global Order. Middle East Politics Quarterly, 19(2), 55-76.
Tobias, D. R. (2023). Energy Politics and Strategic Alignment: Russia, China, and Iran’s Post-Ukraine Cooperation. Energy Policy Journal, 37(3), 88-105.trategic Studies Quarterly, 17(2), 112–134.
Wæver, O. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security. Cambridge: Cambridge University Press.
Waltz, K. (1979). Theory of International Politics. Reading, MA: Addison-Wesley.
Zakaria, F. (2023). The Return of Geopolitics: How the Ukraine War Changed the World. Washington Post.
دولت پژوهی ایران معاصر
دوره 11، شماره 4 - شماره پیاپی 4
زمستان 1404
دی 1404
صفحه 93-110

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 02 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری: 23 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 23 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار: 01 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار