آسیب‌شناسی خلأهای نظارتی و پیامدهای آن بر کارآمدی حکمرانی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : سیاست گذاری و حکمرانی سیاسی

نویسندگان

1 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

2 استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

فساد، هنگامی که در قالب آسیب‌شناسی برخی خلأهای نظارتی و ناکارآمدی سازوکارهای پاسخگویی تحلیل می‌شود، به مسأله‌ای مهم در تبیین شفافیت، پاسخگویی و عدالت تبدیل می‌گردد و پیامدهای عمیقی بر کارآمدی نهادی و اعتماد عمومی برجای می‌گذارد. این پژوهش با هدف تحلیل فساد از منظر «انحراف حکمرانی» و با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و با اتخاذ رویکرد ساختاری-نهادی انجام شده است. چارچوب مفهومی این تحقیق، فساد را علاوه بر رفتار مجرمانه فردی، به‌عنوان پدیده‌ای نهادی تبیین می‌کند که در بستر تمرکز اختیارات اداری، ضعف نظارت، ناکارآمدی برخی سازوکارهای پاسخگویی شکل می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اختلال در اجرای قانون و فرسایش اعتماد اجتماعی، به تضعیف نظم حقوقی و کاهش ظرفیت دولت در اداره امور عمومی منجر می‌شود. نتیجه‌گیری تحقیق بیانگر آن است که مقابله با فساد در سطح حکمرانی مستلزم اتخاذ رویکردی جامع است که فراتر از پاسخ‌های صرفاً کیفری، بر تقویت نهادهای نظارتی و قضایی، تدوین و اجرای قوانین کیفری شفاف و جامع، تقویت شفافیت و پاسخگویی در فرآیندهای اداری و حمایت نهادمند و مستمر از افشاگران فساد استوار باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Diagnostic Analysis of Oversight Gaps and Their Implications for the Effectiveness of Governance in the Islamic Republic of iran

نویسندگان [English]

  • moosa Hosseinvand 1
  • Hossein gholami 2
1 University of Allameh Tabatabaei
2 professor in criminal law and criminology at Allame Tabatabaei university
چکیده [English]

When examined through the diagnostic lens of oversight gaps and the inefficiency of accountability mechanisms, corruption emerges as a pivotal issue for elucidating transparency, accountability, and justice in the Islamic Republic of Iran, exerting profound consequences on institutional efficiency and public trust. This study analyzes corruption from the perspective of "governance deviation," employing a descriptive-analytical methodology and a structural-institutional approach. The research’s conceptual framework posits corruption not merely as individual criminal conduct, but as an institutional phenomenon that crystallizes within a context of concentrated administrative authority, weak oversight, and the inefficiency of specific accountability mechanisms. Findings indicate that disruptions in law enforcement and the erosion of social trust lead to the weakening of the legal order and a diminished state capacity to administer public affairs. The study concludes that combating corruption at the governance level within the Islamic Republic of Iran necessitates a comprehensive strategy that extends beyond purely penal measures. This approach must be predicated on strengthening oversight and judicial institutions, formulating and enforcing transparent and holistic criminal legislation, enhancing transparency and accountability in administrative processes, and institutionalizing sustained protections for whistleblowers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Governance
  • Corruption
  • Transparency
  • Accountability
  • Oversight Institutions

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 31 اردیبهشت 1405
  • تاریخ دریافت: 21 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 29 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 29 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار: 31 اردیبهشت 1405