دولت پژوهی ایران معاصر

دولت پژوهی ایران معاصر

نقش راهبردی تنگه هرمز در هندسه تمدنی مقاومت

نوع مقاله : سیاست خارجی ایران

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه علوم انسانی شهید محلاتی ،قم،ایران
2 دانشیار فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده
تنگه هرمز به‌عنوان حیاتی‌ترین شاهراه انرژی جهان، نقشی محوری در هندسه قدرت و معادلات امنیتی خاورمیانه ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف تبیین جایگاه راهبردی این تنگه در «هندسه تمدنی مقاومت» و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی از نوع جهت‌دار و استراتژی مطالعه موردی راهبردی به انجام رسیده است. داده‌های پژوهش به‌صورت کتابخانه‌ای-اسنادی از منابع معتبر بین‌المللی، آرشیو بیانات مقام معظم رهبری و گزارش‌های مراکز پژوهشی راهبردی گردآوری و با استفاده از راهبرد مثلث‌سازی منابع اعتباریابی شده‌اند. یافته‌های پژوهش در سه محور اصلی سازماندهی شده‌اند: نخست، ابعاد حقوقی، تاریخی و هویتی تنگه هرمز که سنگ بنای حاکمیت تمدنی ایران را تشکیل می‌دهد؛ دوم، نقش این آبراه در امنیت انرژی و اقتصاد مقاومتی که به اهرم بازدارندگی ژئواکونومیک تبدیل شده است؛ و سوم، راهبردهای نظامی نامتقارن ایران در تنگه هرمز و پیوند آن با شبکه محور مقاومت. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که معماری قدرت ایران در تنگه هرمز الگویی از «بازدارندگی تمدنی» را خلق کرده که در آن اهرم‌های ژئواکونومیک، توان نظامی نامتقارن، ظرفیت‌های دیپلماتیک و پیوندهای هویتی به‌طور هم‌زمان برای مهار تهدیدات و تأمین منافع ملی به کار گرفته می‌شوند. نوآوری این پژوهش در تلفیق چارچوب‌های ژئوپلیتیک کلاسیک با گفتمان تمدنی مقاومت و معرفی مفهوم «بازدارندگی چوک‌پوینتی» به‌عنوان دکترینی جدید در ادبیات راهبردی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Strategic Role of the Strait of Hormuz in the Civilizational Geometry of Resistance

نویسندگان English

mohamd fryadreas 1
ruhollah adineh 2
1 p
2 p
چکیده English

The Strait of Hormuz, as the world’s most vital energy highway, plays a pivotal role in the geometry of power and security equations of the Middle East. This research aims to explain the strategic position of this strait in the “civilizational geometry of resistance” and has been conducted using a directional qualitative content analysis method and a strategic case study strategy. The research data has been collected in a library-documentary form from reliable international sources, the archive of the Supreme Leader’s statements, and reports of strategic research centers, and has been validated using the triangulation strategy of sources.The research findings are organized into three main axes: first, the legal, historical, and identity dimensions of the Strait of Hormuz, which constitute the cornerstone of Iran’s civilizational sovereignty; second, the role of this waterway in energy security and the resistance economy, which has become a lever of geoeconomic deterrence; and third, Iran’s asymmetric military strategies in the Strait of Hormuz and its connection to the resistance axis network. The research results show that Iran’s power architecture in the Strait of Hormuz has created a model of “civilizational deterrence” in which geoeconomic levers, asymmetric military power, diplomatic capacities, and identity ties are simultaneously used to contain threats and secure national interests. The innovation of this research lies in combining classical geopolitical frameworks with the civilizational discourse of resistance and introducing the concept of “chokepoint deterrence” as a new doctrine in strategic

کلیدواژه‌ها English

Strait of Hormuz
Civilizational Geometry of Resistance
Asymmetric Deterrence
Geoeconomics
Energy Security

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 10 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 08 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 30 تیر 1405
  • تاریخ انتشار 30 تیر 1405