دولت پژوهی ایران معاصر

دولت پژوهی ایران معاصر

سنجش کنش‌گری نهادی دولت ایران در مواجهه با تهدیدات ترکیبی؛ مطالعه موردی جنگ رمضان (۱۴۰۴-۱۴۰۵)

نوع مقاله : سیاست گذاری و حکمرانی سیاسی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز
2 مدرس و پژوهشگر دانشگاه، تهران، ایران
چکیده
جنگ رمضان (۱۴۰۴-۱۴۰۵) نخستین مواجهه مستقیم ایران با تهدیدات نظامی-اقتصادی هم‌زمان بود. این پژوهش با هدف ارزیابی کنش نهادی دولت ایران در سه حوزه خودکفایی دفاعی، نظام مالی جایگزین و دیپلماسی اقتصادی منطقه‌ای در طول جنگ رمضان انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی انجام شد. داده‌ها از اسناد رسمی، گزارش‌های خبری معتبر بین‌المللی و تحلیل‌های مراکز پژوهشی گردآوری و با تحلیل محتوای جهت‌دار بررسی گردیدند. یافته-ها نشان می‌دهد در طول جنگ رمضان در حوزه دفاعی، توانمندی موشکی و پهپادی عملکرد نهادی مؤثر بوده، اما آسیب‌پذیری سایبری و ناکارآمدی پدافند غیرعامل آشکار است. نظام مالی جایگزین با کاهش سهم دلار به ۴۵ درصد موفقیت نسبی داشت، اما وابستگی به زیرساخت‌های دیجیتال در حملات سایبری کارایی آن را مختل ساخت. محاصره دریایی دوگانه، وابستگی به بنادر جنوبی را به عنوان نقطه‌ضعف راهبردی آشکار و درآمد نفتی را ۸۴ درصد کاهش داد. در حوزه دیپلماسی، عضویت در شانگهای و بریکس از انزوای کامل جلوگیری کرد. جنگ رمضان، مفهوم تاب‌آوری را از الگوی «تحریم‌محور» به «جنگ‌محور» متحول ساخت و مؤلفه‌های جدیدی شامل مدیریت دیجیتال بحران، انسجام اجتماعی و تنوع‌بخشی به مسیرهای ترانزیت را مطرح کرد. مهم‌ترین درس راهبردی این جنگ، ضرورت بازنگری در جغرافیای تجارت خارجی و کاهش وابستگی به تنگه هرمز و بنادر جنوبی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessing the Institutional Agency of the Iranian State in Confronting Hybrid Threats: A Case Study of the Ramadan War (2025–2026)

نویسندگان English

Afshin Karami 1
Majid Nejatpour 2
1 Department of Geography, Faculty of Literature and Human Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz
2 Lecturer and researcher at the University of Tehran, Iran
چکیده English

The Ramadan War (2025–2026) marked Iran's first large-scale direct confrontation with simultaneous military-economic threats. This research aims to evaluate the institutional agency of the Iranian state across three key domains—defense self-sufficiency, alternative financial systems, and regional economic diplomacy—during the Ramadan War. Employing a qualitative approach and a case study methodology, the study draws on official documents, reputable international news reports, and analyses from research centers, examined through directed content analysis. Findings indicate that during the Ramadan War, Iran's missile and drone capabilities demonstrated effective institutional performance in the defense sector; however, cyber vulnerabilities and the inefficacy of passive defense were exposed. The alternative financial system achieved relative success by reducing the dollar's share to 45 percent, but its dependence on digital infrastructure compromised its efficiency during cyber-attacks. The dual naval blockade revealed the strategic vulnerability of Iran's reliance on southern ports, leading to an 84 percent decline in oil revenues. In the diplomatic arena, membership in the Shanghai Cooperation Organization and BRICS prevented complete international isolation. The Ramadan War transformed the concept of resilience from a "sanctions-oriented" model to a "war-oriented" paradigm, introducing new components including digital crisis management, social cohesion, and diversification of transit routes. The most critical strategic lesson is the imperative to restructure Iran's foreign trade geography and reduce dependence on the Strait of Hormuz and southern ports.

کلیدواژه‌ها English

Ramadan War
Hybrid Threats
Iran
State
Economy

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 18 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 04 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 05 شهریور 1405